René Jansen - beeldend kunstenaar

Fascinatie. Hoewel de film: “Girl with a Pearl Earring” in 2003 verscheen, wist ik pas zo rond 2010 van het bestaan ervan. De film was toen natuurlijk al lang en breed uit de bioscoop verdwenen. Het gelijknamige boek van Tracy Chevalier uit 1998 kende ik ook niet. En ook al had ik van het bestaan geweten; is de kans dat ik het zou hebben gelezen vrij klein. Ik ben nou eenmaal geen lezer. Vermeer is daarentegen wel één van m’n favoriete kunstenaars. Toen ik de aankondiging van de film tegenkwam in de TV gids was ik wel meteen getriggerd; mede door de naam van Scarlett Johansson, die de rol van het beroemde meisje speelt. De film viel herhaaldelijk in de prijzen op internationale filmfestivals. Dat zegt niet altijd wat, maar deze keer wel; ik vond hem prachtig. Het verhaaltje is vrij dun, maar dat stoorde me niet. Cinematografisch is het echter een feest voor het oog. Prachtig hoe je wordt meegenomen in de sfeer van het Delft uit de 17e eeuw. Maar vooral de rol van Johansson maakte d...

Winterjas. Een portretje van Jessica in rode winterjas met bontkraag. De zoveelste in een reeks waar ik inmiddels al dik 3 jaar mee bezig ben. Ze kwam hier ooit een keertje vanwege haar rode haar model zitten. Ik heb wat met rood haar. Het is een bijzonder fenomeen dat samen met de blanke huid die ermee gepaard gaat van grote schoonheid is. In veel gevallen is er dan ook nog sprake van een flinke hoeveelheid sproetjes. Dat rode haar is er in veel schakeringen en kan variëren van licht tot donker. Maar ook de intensiteit van het rood kan van persoon tot persoon verschillen. Dat van Jessica zit er van toon een beetje tussen in. Dat geld ook voor het rood; ik heb dat namelijk wel eens roder gezien. Haar huidtint is weliswaar blank, maar toch niet zo licht dat het bijna van porselein lijkt, wat bij sommige roodharigen toch echt wel het geval is. En ze heeft geen sproetjes. Toen ze voor het eerst op m’n atelier kwam, moest ze nog 13 worden, maar zag ze er zoals zoveel meisjes van die leef...

Tonke. Voor m’n workshops en masterclasses kan ik inmiddels putten uit een aantal modellen, die niet alleen erg mooi zijn om naar te werken, maar die het ook nog eens leuk vinden om te doen. Ik denk ook dat dat belangrijk is voor het resultaat; dat er een soort van wisselwerking ontstaat tussen de maker van een portret en de geportretteerde. En ook dat degene die model zit belangstelling heeft voor wat er uiteindelijk op het doek op of papier komt. Meestal zijn het modellen die ik zelf ook voor m’n werk gebruik. Doordat ik ze zelf al vaak heb getekend of geschilderd kan ik tijdens de lessen ook de juiste aanwijzingen geven; ik zie meteen als er iets niet klopt, of juist wel. Soms is het toch prettig om er weer eens een nieuw gezicht bij te hebben. Niet omdat je uitgekeken raakt op iemand; je kunt in mijn optiek niet vaak genoeg naar een interessant gegeven terugkeren, mede omdat je er steeds weer iets nieuws in kunt zien en ontdekken. Daar komt nog bij dat als je jaren achtereen met d...

Nieuw wandje met tekeningen. Af en toe verhangen we onze kunst, of we maken een compleet nieuw wandje. In de loop der tijd hebben we een aardige collectie opgebouwd en inmiddels is het zoveel dat we al min of meer een ophang probleem hebben. Denk nou niet dat we toe zijn aan een privé museum om die enorme hoeveelheid kunst te kunnen herbergen; we zijn gewoon klein behuisd, dus met de kwantiteit valt het reuze mee. Om die reden hebben we dan ook kleine kunst. Klein van afmeting wel te verstaan, maar wel van in onze ogen grootse kunstenaars. Veelal zijn dat bevriende collega’s, waar je soms eens iets mee ruilt als er wederzijdse bewondering voor het werk is. Je moet dat dan wel zeker van elkaar weten, want anders kunnen er ook weer rare misverstanden ontstaan. Je zult zo’n ruil maar voorstellen aan iemand die jou werk drie keer ruk vind; dat gaat natuurlijk vreselijk ongemakkelijk worden. Enige voorzichtigheid is hier wel geboden, maar ‘k heb me gelukkig nog nooit vergist. Als we een k...

“Dat werkje ga je dus niet verkopen”. Gisteren was het dus wel een echte prutdag op Vlieland. Grijs, grauw, regenachtig en nog koud ook. Dus eindelijk de lange broek aan en sokken met dichte schoenen. Ook de trui maar uit de kast getrokken, we zijn nou toch bezig. Sjaal om; je hoort mij niet klagen. ‘k Heb eerst een poosje op de computer gezeten en een paar YouTube filmpjes bekeken. Tussendoor nog wat gefacebookt en m’n e-mail gecheckt. Maar na verloop van tijd zat ik me domweg te vervelen. Nog even geprobeerd om wat te lezen, maar ‘k kon m’n kop er helemaal niet bijhouden. Je kent dat wel; je leest een bladzijde en net als je hem wilt omslaan, vraag je je af wat je nou eigenlijk hebt gelezen. Dan maar een beetje bladeren door m’n fotobestanden. Met name die van Vlieland; we zijn daar nou toch. ‘k Kom op dit eiland al zo lang en zo vaak dat ik me er gaandeweg over verbaasde dat sommige foto’s al niet meer correspondeerden met hoe het er nu uitziet. ’t Is of veranderd of gewoon hele...

Je maakt wat mee.  Kunstenaars heb je in allerlei soorten en maten en categoriseren kun je ze op vele manieren. Bijvoorbeeld in binnen schilders en buiten schilders. Of om binnen het jargon te blijven: atelier schilders en “en plein air” schilders. De term: plein air is Frans en stamt uit de tijd dat de Franse impressionisten met de komst van de tubeverf erop uit trokken om het landschap ter plekke vast te leggen. Het blijft voor mij een beetje een elitaire omschrijving voor buiten schilderen. Ik ben eigenlijk altijd een typische atelier schilder geweest totdat ik Ronald Soeliman leerde kennen. Sinds ik Ronald ken en dat is inmiddels al heel wat jaren, ben ik parttime plein air schilder; wat zoveel wil zeggen als af en toe erbij. Ronald is een echte en zo ken ik er nog wel een paar. Ik zal dat nooit worden omdat ik de rust en het gemak van m’n atelier veel te lief heb. Ik zal ook nooit alleen maar tevreden kunnen zijn met een snelle impressie; hoe goed die soms ook lukt. Dat je...

Wanneer is iets af.  Altijd moeilijk, de vraag; wanneer is iets af. Het maakt niet uit of je nog maar net schildert of dat je er al je hele leven mee bezig bent. Het moment waarop je besluit te stoppen, blijft een moeilijke en ook niet altijd onherroepelijk. Je kunt namelijk ook weer op je besluit terug komen. Zo kan iets al maanden af zijn, maar dan opeens bij een hernieuwde blik niet en zit je er tegen beter weten in weer in te rommelen. Dit soort escapades zijn niet ongevaarlijk, want voordat je het weet ben je het ding aan het verprutsen. Soms is dat niet het geval, maar doet zich wel de vraag voor of het er allemaal beter op is geworden; of je alleen maar iets hebt toegevoegd dat weliswaar niet verkeert is, maar is het er ook beter van geworden? Zo kwam ik een fotootje tegen van een studie van Villa Cementina in Frankrijk. Ik heb het schilderijtje daar ter plekke geschilderd en ben op een gegeven moment gestopt. Het was niet af, maar wat er stond beviel me wel. ‘k Kon er la...

De schilder en de muze.  Wat maakt een model bijzonder? Waarom kun je met het ene model beter uit de voeten dan met het andere en waar zit hem dat in. Alleen mooi is nooit voldoende; net zomin als het hebben van rood haar, al is dat soms mooi meegenomen. In het geval van Jessica was dat overigens wel de aanleiding, waardoor ik met haar in contact kwam. Maar op een gegeven moment moet je als schilder verder kunnen kijken dan de kleur rood, anders wordt het eentonig. Dat was bij Jessica niet moeilijk, ik zag meteen dat ze bijzonder was en dat ze een goed model voor me zou kunnen zijn. Maar hoe weet je dat bij de eerste blik die je op iemand werpt? Ik heb daar vaak over nagedacht en me er ook wel over verbaasd, maar tot nog toe liet m'n eerste indruk me nooit in de steek. Dat was met Eva zo en met Lotte en kortgeleden met Tjitske en Marina.   Toch is het niet zo dat die meiden allemaal op elkaar lijken. In tegendeel; ze zijn juist heel verschillend. Niet alleen verschillend i...

Blauw vat.  Een paar jaar geleden zou het niet bij me zijn opgekomen om een schilderij te maken waarop zo’n “lelijk” blauw vat prominent zichzelf staat te zijn. Te midden van een heleboel andere zooi waarvan je ook maar moeilijk kunt definiëren waar je nou eigenlijk precies naar zit te kijken. De meeste houvast wordt geboden door de ruimte; het interieur van een boeren schuur, met duidelijk herkenbaar een gietijzeren raam waar het licht over een volgestouwde werkbank naar binnen valt. Omwille van de compositie heb ik mij een kleine verbouwing veroorloofd; het raam zit namelijk in werkelijkheid een stuk verder naar links, maar dan kwam het in het schilderij ergens in het midden terecht en dat is niet echt mooi. ‘k Probeer met zaken die de aandacht trekken binnen een compositie, zoveel mogelijk uit het midden weg te blijven en pas dan intuïtief min of meer de gulden snede toe. Herkenbaar zijn nog wel twee flesjes, maar verder wordt het een beetje gissen; papier, oude lappen? Op de ...

Hoe een fascinatie een gezicht kreeg (deel 2) Een tijdje geleden werd ik gebeld door Pascal Verhees van Galerie Wildevuur; ze had een mailtje gekregen van ene Tjitske van Dijk, over het “modelleren voor de heer Jansen”. Ik was enigszins verbaasd want bij mijn weten ken ik geen Tjitske van Dijk. Ze had het wel schattig geformuleerd overigens. ’t Gaat via Ronald Soeliman schrijft ze erbij. Oh jee, dacht ik, Ronald in de bocht; heeft weer iets met rood haar gezien dat geschikt voor mij zou kunnen zijn. ‘k Heb hem al meerdere keren gezegd dat ik niet echt op zoek ben naar een nieuw model, omdat ik op Jessica nog lang niet uitgekeken ben. Ook duidelijk gemaakt dat alles met rood haar niet per definitie bruikbaar is. Dat ik daarin best wel kieskeurig ben en dat het er wel degelijk om gaat wie er aan dat rode haar vast zit. Pascalle zou het mailtje aan mij doorsturen; moest ik het verder maar met die Tjitske regelen.  Ronald bedoeld het natuurlijk allemaal goed, maar ik had hier eerlij...

Drents Museum.  Vandaag nog voor de tweede keer naar het Drents Museum geweest. Dit keer met Harma. En hoewel het best druk was konden we de tentoonstelling goed bekijken. Beetje geduld hebben en op je beurt wachten. Bij sommige werken blijf je ook wat langer stil staan dan bij andere. En er zijn erbij waar je maar niet van loskomt; doorlopen lijkt dan opeens heel moeilijk. Dat komt niet omdat die per definitie beter zijn dan anderen, maar ze raken je gewoon meer. Neem nou zo'n Andrew Wyeth, die weet je zo mee te slepen in zijn wereld. Die wereld is op het eerste gezicht helemaal niet zo bijzonder, integendeel zou ik haast zeggen. Wat dat betreft hangen er op de tentoonstelling veel spectaculairdere onderwerpen; indrukwekkende stadsgezichten en spiegelende etalageruiten vol snoep, interieurs van eetcafés met veel glimmend chroom; waanzinnig allemaal en ook zeer de moeite waard. Maar waarom zou ik nou het liefst zo'n Andrew Wyeth mee naar huis willen nemen? Ik heb daar vaak o...

Geen gewone dennenappel.   In mijn atelier hangen meerdere kastjes. De meeste hebben geen deurtjes en zijn vooral bedoeld om er stillevens in te zetten die ik vervolgens schilder. Het kleinste kistje dat er hangt kreeg ik vorig jaar voor m’n zestigste verjaardag van bevriende collega Klaas Werumeus Buning. Op het eerste gezicht niks bijzonders. Een gewoon kistje met daarin een dennenappel en een takje met wat gedroogde zwarte besjes. Bij nader onderzoek blijkt die dennenappel helemaal niet van een den afkomstig te zijn, maar van een spar. Die kennis heb ik natuurlijk zelf niet paraat, maar ‘k heb het voor de zekerheid even gegoogeld, want voor mijn gevoel zijn dennenappels wat ronder en deze is gewoon wel lang te noemen. Maar ook die constatering maakt het nog niet bijzonder, want kegels van sparren kun je ook in Nederland vinden. Toch hangt dat kistje daar niet voor niets een beetje prominent belangrijk te wezen.   In het voorjaar van 2016 ging Klaas met z’n vriendin op...

Walnoten. Een schetsboek is net een dagboek. Als je er doorheen bladert komen de herinneringen vanzelf weer boven. Waar je was en met wie en wat je is opgevallen. Pak hem beet twee jaar geleden was ik met zoon Eric op de koffie bij collega Ronald Soeliman. Dat is altijd beregezellig. Met de zon er volop bij zaten we heerlijk buiten op het terras. We hebben het dan voornamelijk over ons vak; het schilderen en over de kunst. De kunst in het algemeen en in het bijzonder. Hoe het was, hoe het er nu mee staat en waar het in vredesnaam naar toe moet. Dit alles natuurlijk doorspekt met de nodige relativerende humor, want anders is er geen doorkomen aan. Inmiddels maken ze mij de pis niet zo snel meer lauw en doe ik gewoon lekker mijn ding (vreselijke uitdrukking is dat overigens: “lekker je ding doen” en daarom laat ik hem ook gewoon staan) Tijdens zo’n gesprek geef je je ogen natuurlijk goed de kost, want je bent beeldend kunstenaar of je bent het niet. Je moet er niet aan denken dat je ie...